منابع پایان نامه و مقاله در مورد بین عدالت توزیعی با رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تامین اجتماعی رابطه وجود دارد؟

در آخرین دهه‌ قرن بیستم بیشتر توجهات اندیشمندان و پژوهشگران حول محور عدالت سازمانی به عنوان یک مفهوم مهم و موضوع اصلی تحقیق در روانشناسی صنعتی و سازمانی بوده است. عدالت در سازمان بیانگر برابری و لحاظ رفتار اخلاقی در یک سازمان می‌باشد. عدالت سازمانی به علت ارتباط آن با فرآیند‌های حیاتی سازمانی مثل: تعهد سازمانی، شهروندمداری، رضایت شغلی و عملکرد اهمیت زیادی پیدا کرده است(کلکوایت، ۲۰۰۱: ۳۸۶). علاوه ‌بر این ادبیات، اخیر بیانگر رابطه بین سبک رهبری، تصمیم ­گیری و عدالت سازمانی است. رفتار منصفانه خواسته­ای است که همه‌ کارکنانی که وقت و انرژی خود را در یک سازمان صرف می‌کنند از سازمان انتظار دارند. این انتظارات باعث می‌شود که رهبران تمایل بیشتری به تأکید بر رعایت انصاف داشته باشند. پرسش این است، زمانی که مدیران به این انتظارات، توجهی ندارند چه اتفاقی ممکن است، بیفتد. گرینبرگ[۱] نتیجه گرفت مدیرانی که این هنجارها را به وسیله رفتارهای غیرمنصفانه نقض می‌کنند، باعث می‌شوند کارکنانشان واکنش منفی نسبت به این رفتار نشان دهند. بنابراین انعکاس عدالت در رفتار مدیران، باعث می‌شود که شرایط خوبی هم برای سازمان و هم کارکنان به وجود آید (گرینبرگ، ۲۰۰۴: ۳۲۲).

مطالعات اخیر در زمینه عدالت سازمانی، بر تئوری عدالت و نتایج عدالت تأکید داشته اند. با توسعه مطالعات در زمینه‌ عدالت، کانون تأکید از عدالت نتیجه­ای (برابری نتایج) به سمت عدالت اجتماعی (برابری رویه­ ها و رفتار منصفانه با افراد) گرایش پیدا کرد. برخی از مطالعات اخیر، نشان می‌دهد که عدالت اجتماعی نیز مانند عدالت نتیجه‌ای (توزیعی) مهم است و بین عملکرد مدیریتی و رفتار کارکنان رابطه وجود دارد (کروپانزانو و آمبروس، ۲۰۰۱: ۱۳۱).

در تحقیق حاضر عدالت سازمانی به عنوان متغیر مستقل و رفتار شهروندی سازمانی متغیر وابسته در نظر گرفته شده است؛ و هدف اصلی تحقیق تبیین وجود همبستگی میان عدالت سازمانی و ابعاد آن با رفتار شهروندی سازمانی است.

۱-۲- بیان مسئله

شرایط کاملاً متحول و حاکم بر سازمانها، افزایش رقابت و لزوم اثربخشی آنها در چنین شرایطی، نیاز آنها را به نسل ارزشمندی از کارکنان، بیش از پیش آشکار نموده است، نسلی که از آنها به عنوان سربازان سازمانی، یاد می شود. این کارکنان بی تردید، وجه ممیز سازمانهای اثربخش از غیراثربخش هستند چرا که سازمان را موطن خود می دانند و برای تحقق اهداف آن، بی هیچ چشم­داشتی افزون بر نقش رسمی خود عمل نموده و از هیچ تلاشی دریغ نمی­کنند. امروزه از تلاشهای فراتر از حد انتظار، داوطلبانه، سودمند و مفید، تحت عنوان رفتارهای افزون بر نقش یا رفتارهای شهروندی سازمانی و یاد می کنند. اکثر مدیران نیز خواهان کارکنانی هستند که بیش از وظایف شرح شغل خود، فعالیت می کنند. آنها به دنبال کارکنانی هستند که به فراسوی انتظارات می روند، به میل و خواست خود به رفتارهایی دست می زنند که جزو وظایف رسمی شغلی شان نیست و به طور کلی رفتارشهروندی سازمانی بالایی دارند. چنین رفتارهایی (نقشی و فرانقشی) بر اساس ادراک از واقعیت شکل می گیرد نه خود واقعیت. در این راستا، چنانچه ادراک افراد از واقعیت بر مبنای انصاف و عدالت باشد رفتارهای فرانقشی یا رفتارهای شهروندی سازمانی، بروز پیدا خواهد کرد(پورعزت و قلی­پور، ۱۳۸۸: ۲۵).

پایان نامه رابطه عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تامین اجتماعی

عدالت به عنوان یک نیاز اساسی برای زندگی جمعی انسانها همیشه در طول تاریخ، مطرح بوده است. امروزه با توجه به نقش فراگیر و همه جانبه سازمانها در زندگی اجتماعی انسانها نقش عدالت در ســازمانها بیش از پیش، آشکارتر شده است. سازمانهای امروزی در واقع مینیاتوری از جامعه بوده و تحقق عدالت در آنها به منزله تحقق عدالت در سطح جامعه است. در دهه­های احیر، بیشتر توجهات اندیشمندان و پژوهشگران، حول محور عدالت سازمانی به عنوان یک مفهوم مهم و موضوع اصلی بوده است. عدالت در سازمان، بیانگر برابری و لحاظ رفتار اخلاقی در یک سازمان می باشد. عدالت سازمانی به علت ارتباط آن با فرآیندهای سازمانی مانند: تعهد سازمانی، شهروندمداری، رضایت شغلی و عملکرد؛ اهمیت زیادی پیدا کرده است

(Greenberge,2004:65).

سازمان تأمین اجتماعی نیز، در رقابت با سایر سازمانها، می­بایستی از ابعاد مختلف و گوناگون، بر سرعت تحولات و تغییرات در فرآیندهای سازمانی خود بیافزاید تا بتواند به عنوان یک سازمانِ پیشرو و مبتکر در زمینه ورود فناوری اطلاعات، اتوماسیون اداری و … بیش از پیش فعال گردد و همچنین در مسیر جذب بیشتر سپرده و منابع مالی، قدم بگذارد. لذا سازمان تأمین اجتماعی می­بایست در راستای جذب منابع، ابعاد عدالت سازمانی را در بین کارکنان خود، بیش از پیش، توسعه داده و با بسط زیرساختهای فناوری اطلاعات در سطوح مختلف، طرحهای ابتکاری و نوینی را در زمینه مشتری­مداری، بنیان گذارد.

بنابراین، در تحقیق حاضر، عدالت سازمانی به عنوان متغیر مستقل و رفتار شهروندی سازمانی به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است و هدف اصلی تحقیق، تبیین وجود همبستگی میان عدالت سازمانی و ابعاد آن با رفتار شهروندی سازمانی است. از این رو، پرسش اصلی تحقیق، عبارت است از این که رابطه عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تأمین اجتماعی، چگونه قابل تبیین و تحلیل است؟ چگونه و با بهره گرفتن از چه راهکارهایی می­توان، زمینه ­های لازم برای اجرایی نمودنِ عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تأمین اجتماعی را، نهادینه و فراهم نمود؟

۱-۳- ضرورت پژوهش

هر پژوهش علمی، علاوه بر مد نظر قرار دادن اهدافی خاص، دارای ضرورتهایی نیز می‌باشد. تحقیقات نشان داده­اند که فرآیندهای عدالت، نقش مهمی را در سازمان ایفا می کنند و اینکه چطور و چگونه برخورد با افراد در سازمانها ممکن است باورها، احساسات، نگرشها و رفتار کارکنان را تحت تاثیر قرار دهد. رفتار عادلانه از سوی سازمان با کارکنان عموماً منجر به تعهد بالاتر آنها نسبت به سازمان و رفتار شهروندی فرانقش آنها می شود. از سوی دیگر افرادی که احساس بی­عدالت کنند، به احتمال بیشتری سازمان را رها می کنند یا سطوح پایینی از تعهد سازمانی را از خود نشان می دهند و حتی ممکن است شروع به رفتارهای ناهنجار مثل انتقامجویی کنند. بنابراین درک اینکه چگونه افراد در مورد عدالت در سازمانشان قضاوت می کنند و چطور آنها به عدالت یا بی­ عدالتی درک شده، پاسخ می­ دهند؛ از مباحث اساسی خصوصاً برای درک رفتار سازمانی است(باس، ۲۰۰۱: ۲۵۵).

با توجه به مطالب ذکر شده فوق، بررسی ارتباط مقولات مختلف سازمان با عدالت و شهروندی سازمانی؛ ضروری به نظر می­رسد. با توجه به اینکه نمونه مطالعاتی در این تحقیق، سازمان تأمین اجتماعی است؛ توجه به اهمیت فوق­العاده مبحث مشتری­مداری در سازمان تأمین اجتماعی و وجود سیستم رقابتی بین سازمانهای خدمت­گزار، تعیین ارتباط و نحوه تاثیرگذاری عدالت و شهروندی سازمانی در سازمان تأمین اجتماعی، ضروری و مهم به شمار می­رود. در واقع، سازمان تأمین اجتماعی، به عنوان یک سازمانِ خلاق و مبتکر در کشور، می­بایستی با شناسایی نقص­ها و کمبودها در نظام­ها و فرآیندهای اداری خود، همراه با تغییرات و تحولاتِ دنیای اقتصاد در جهانِ نوین و همچنین بحرانهای اقتصادی، چالشهای سیاسی و اقتصادی فراروی کشور، گامهای لازم و ضروری را به منظور ایجاد تحول و تغییراتِ مطلوب در جهت ظرفیت­سازی و بهینه­سازی نیروی انسانی بردارد. از این رو کاربست و عمل نمودن به نتایج و یافته­های پژوهش حاضر با توجه به شناسایی موانع فراروی عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی، می­تواند کمک شایان و قابل توجهی در این زمینه به شمار رود.

۱-۴- اهداف پژوهش

هدف کلی:

هدف کلی این پژوهش ” بررسی رابطه عدالت سازمانی با رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تأمین اجتماعی” می­باشد.

اهداف فرعی:

الف – توصیف و تشریح متغیرهای عدالت سازمانی و رفتار شهروندی در سازمان تأمین اجتماعی؛

ب –  تبیین و تحلیل رابطه متغیرهای عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تأمین اجتماعی؛

ج –  تعیین سهم و تأثیر هر یک از متغیرهای عدالت توزیعی، عدالت رویه ای، عدالت مراوده ای بر متغیر رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تأمین اجتماعی؛

د – ارائه راهکارها و پیشنهادهای کاربردی به منظور عملیاتی نمودنِ عدالت سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تأمین اجتماعی.

۱-۵- فرضیات پژوهش

فرضیه اصلی

بین عدالت سازمانی با رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تامین اجتماعی رابطه وجود دارد.

فرضیه ­های فرعی

الف _ بین عدالت توزیعی با رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تامین اجتماعی رابطه وجود دارد.

ب _ بین عدالت رویه ای با رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تامین اجتماعی رابطه وجود دارد.

ج _ بین عدالت مراوده ای با رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تامین اجتماعی رابطه وجود دارد.

د _ بین متغیر ترکیبی عدالت سازمانی با رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تامین اجتماعی رابطه وجود دارد.

ه _ میزان تأثیر و سهم هر یک از ابعاد متغیرهای عدالت سازمانی بر متغیر رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تامین اجتماعی، متفاوت می­باشد.

ز _ عدالت سازمانی در سازمان تامین اجتماعی در سطح مطلوبی قرار دارد.

ح _ رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تامین اجتماعی در سطح مطلوبی قرار دارد.

۱-۶- قلمرو تحقیق (موضوعی-زمانی-مکانی)

قلمرو محتوایی یا موضوعی

پایان نامه ها

تحقیق حاضر به لحاظ محتوایی، به بررسی رابطه عدالت سازمانی با رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تأمین اجتماعی؛ پرداخته است.

قلمرو مکانی

محدوده مکانی تحقیق حاضر ستاد مرکزی تامین اجتماعی می‌باشد.

قلمرو زمانی

محدوده زمانی این تحقیق زمان توزیع و جمع آوری پرسشنامه می‌باشد.

۱-۷- تعریف کلمات کلیدی

– رفتار شهروندی سازمانی

عبارت است از مجموعه ­ای از رفتارهای داوطلبانه و اختیاری که بخشی از وظایف رسمی فرد نیستند، اما با این وجود توسط وی انجام و باعث بهبود مؤثر وظایف و نقشهای سازمان می­شوند.» (اپل بام و همکاران،۲۰۰۴ : ۱۹).

– اطاعت سازمانی

این واژه توصیف کننده رفتارهایی است که ضرورت و مطلوبیتشان شناسایی و در ساختار معقولی از نظم و مقررات پذیرفته شده ­اند. شاخصهای اطاعت سازمانی رفتارهایی نظیر احترام به قوانین سازمانی، انجام وظایف به طور کامل و انجام دادن مسئولیتها با توجه به منابع سازمانی است(بینستوک و همکاران، ۲۰۰۳: ۳۶۱)

– وفاداری سازمانی

این وفاداری به سازمان از وفاداری به خود، سایر افراد و واحدها و بخشهای سازمانی متفاوت است و بیان کننده میزان فداکاری کارکنان در راه منافع سازمانی و حمایت و دفاع از سازمان است(بینستوک و همکاران، ۲۰۰۳ :۳۶۱).

– مشارکت سازمانی

این واژه با درگیر بودن در اداره سازمان ظهور می یابد که از آن جمله می توان به حضور در جلسات، به اشتراک گذاشتن عقاید خود با دیگران و آگاهی به مسائل جاری سازمان، اشاره کرد(بینستوک و همکاران، ۲۰۰۳ :۳۶۲).

– وظیفه­ شناسی

نمونه های مختلفی را در برمی گیرد و در آن اعضای سازمان رفتارهای خاصی را انجام می دهند که فراتر از حداقل سطح وظیفه ای مورد نیاز برای انجام آن کار است(کلکوایت، ۲۰۰۱: ۳۹۵).

 

 

– نوع­دوستی

به رفتارهای مفید و سودبخشی از قبیل ایجاد صمیمیت، همدلی و دلسوزی میان همکاران اشاره دارد که خواه به شکل مستقیم و یا غیرمستقیم به کارکنانی که دارای مشکلات کاری هستند کمک می کند(اپل بام و همکاران،۲۰۰۴ : ۲۰).

– فضیلت مدنی

شامل رفتارهایی از قبیل حضور در فعالیتهای فوق برنامه و اضافی، آن هم زمانی که این حضور لازم نباشد، حمایت از توسعه و تغییرات ارائه شده توسط مدیران سازمان و تمایل به مطالعه کتاب، مجلات و افزایش اطلاعات عمومی و اهمیت دادن به نصب پوستر و اطلاعیه در سازمان برای آگاهی دیگران، می شود(بینستوک و همکاران، ۲۰۰۳ :۳۶۴).

– جوانمردی یا تحمل­پذیری

به شکیبایی در برابر موقعیتهای مطلوب و مساعد، بدون اعتراض، نارضایتی و گلایه­مندی، اشاره می کند(بینستوک و همکاران، ۲۰۰۳ :۳۶۴).

– احترام و تکریم

بیان کننده نحوه رفتار افراد با همکاران، سرپرستان و مخاطبان سازمان است. افرادی که در سازمان با احترام و تکریم با دیگران رفتار می کنند دارای رفتار شهروندی مترقی هستند(بینستوک و همکاران، ۲۰۰۳ :۳۶۴).

– عدالت

عبارت است از قسط، قصد، استقامت، وسط، نصیب، حصه، میزان، انصاف و … باشد. کلمه معادل عدالت در فرانسه و انگلیسی[۲] و در لاتین[۳] است. فرهنگ لغات آکسفورد عدالت را به عنوان حفظ حقوق با اعمال اختیار و قدرت و دفاع از حقوق با تعیین پاداش یا تنبیه توصیف کرده است(اخوان کاظمی، ۱۳۸۲: ۲۷).

 

-عدالت توزیعی                    

عدالت توزیعی به قضاوت منصفانه از توزیع نتایج اشاره دارد.مثل سطح پرداخت یا فرصت های ارتقا دریک بافت سازمانی.منشاء این تئوری نظریه برابری آدامز است.آدامزدراین کاربر انصاف درک شده ازپیامدها که همان عدالت  توزیعی است تاکیدمی شود(کوهن۲۰۰۱:۲۷۹)فرض اساسی عدالت توزیعی این است که توزیع منابع اساسا برادراک ازعدالت تعهدواعتماد سازمانی تاثیرمی گذارد.عدالت سازمانی یک پیش بینی کننده مهم نتایج شخصی مثل رضایت شغلی وپرداخت وهچنین نتایج سازمانی مثل تعهدسازمانی وارزیابی زیردست ازسرپرست می باشد.(مک فارلین)

– عدالت رویه ای

اجرای عدالت مستلزم اتخاذ رویه های عادلانه است.یعنی صرف نظر از اینکه اساس و محتوای قانون بایدعادلانه باشد.فرایندی که قراراست عدالت از آن منتج شود نیز باید عادلانه باشد.از این رو عدالت رویه ای عبارت است از برابری ادراک شده ازوسایل مورد استفاده برای توزیع جبران حقوق ومزایا.                          ( کونوسکی۷۰۴:۱۹۹۳ )

– عدالت مراوده ای

عدالت مراوده ای برجنبه بین شخص تصمیم گیری بخصوص برای رفتار تصمیم گیرندگان درفرایندهای تصمیم گیری تاکیددارد.رفتاربین شخصی شامل اعتماد در روابط ورفتار افراد باتواضع واحترام می باشد.وضع مناسب رویه ها به وسیله  پنج رفتار :توجه ناکافی به داده های کارکنان جلوگیری از تعصب شخصی استفاده سازگاراز معیار تصمیم گیری بازخور به موقع توجیه یک تصمیم تعریف می شود.این عوامل نقش مهمی را در ادراک کارکنان از برابری پذیرش تصمیمات و گرایش به سمت عدالت سازمان دارد. (۱۳۷:۱۹۹۱کروپانزو)

۱٫Greenberg

  1. justice
  2. justitia