دانلود پایان نامه

بودجه موجود، مورد غفلت واقع مي شود. مشخصه فرآيندهاي موجود، رويه هاي عنوان يك قاعده، رفتا ر بودجه ريزي را ملزم مي كند. (ابراهيمي، اسعدي، 1387: 13)
در برخي دولت ها، قوانين و رو يه هاي بودجه بر ورود ي ها و تشر يح دقيق فصول ومـواد هزينه تأکيد مي کنند که اين موضوع نقش بالقوه اطلاعات حاصل از ارزيابي عملکرد را تضعيف مي کند. مديران و قانون گذاران ملزم هستند بـر ورودي ها تأکيد کنند و اختيار رويه اي لازم برا ي اقدام به صورت ديگري را ندارند. به طور مثال در کاليفرنيا، استفاده محدود از اطلاعات عملکرد توسط قانون گذاران، ناشي از رويه هاي موجود نظام بودجه ريزي سابق مي باشد.
بسياري از رويه هاي بودجه ريزي سنتي علي رغم تلاش هايي براي الزام تصميم گيرندگان براي استفاده از اطلاعات حاصله از بودجه ريزي بر مبناي عملكرد، هنـوز وجود دارند.
2-14-2-3) اختيار سازماني: خطوط اختيار سازماني، بر اجراي بودجه ريزي عملياتي اثرگذار مي باشد، مخصوصاً هنگامي كه قصد استفاده از اطلاعات عملكرد وجود دارد. بودجه ريزي عملياتي به صورت اثربخش تر اجرا خواهد شد اگر اختيارات لازم واگذار شود و به مديران اجازه داده شود تصميمات راجع كارمنديابي، بودجه ريزي، گزارش دهي و غيره داشته باشند، اختيارات موجود بايد چنين قدرت تصميم گيري را فراهم کند. (ابراهيمي، اسعدي، 1387: 14)
2-14-3) پذيرش براي اجراي بودجه ريزي عملياتي
مقاومت در برابر اصلاحات از جانب برخي مقامات دولتي، روساي بخش ها و كاركنان ممكن است بزرگترين مانع براي اجرا و استفاده از سنجش عملكرد باشد.
اگر بودجه ريزي عملياتي توسط اين گروه ها پذيرفته شود به احتمال فراوان اجرا خواهد شد. چنانچه بيان مي شود براي اجراي موفق بودجه ريزي عملياتي، مقامات دولتي، مديران اداري و كاركنان بايد متقاعد گردند كه بودجه ريزي عملياتي در خـور تـلاش بـه منظور كاهش هزينه ها و نيل به منافع كوتاه مدت و بلند مدت دولت و اجتماع مي باشد. سه جنبه از پذيرش مورد نياز مي باشد؛ پذيرش سياسي، پذيرش مديريتي و پذيرش انگيزشي .
2-14-3-1) پذيرش سياسي: پذيرش مقامات سياسي در حمايت و تامين منابع مالي براي اجراي بودجه عملياتي بسيار حياتي مي باشد در حالي که سنجش و استفاده از اطلاعات عملكرد پيامدهايي براي مقامات انتخابي و انتصابي دارد. تعدادي از صاحب نظران تأكيد مي كنند كه سياستمداران اغلب در مقابل استفاده از اطلاعات عملكرد در تصميمات تخصيصي مقاومت مي كنند چون يك چنين اطلاعاتي، آسيب پذيري آن ها در برابر مردم را افزايش مي دهد بـه خصوص در رابطه با برنامه هاي بلند مدت كه ممكن است در كوتاه مدت به خـوبي اجرا نشود. اطلاعات عملکرد براي مقامات سياسي در تصميم گيري هاي بودجه اي به عنوان يک تهديد مطرح مي باشد زيرا اين سوال مطرح مي شود که مقامات سياسي در استفاده از اطلاعات حاصل از ارزيابي عملکرد چه اختياري دارنـد؟ از طرفي در تصميم گيري هـاي سياسي اغلب اهداف کوتاه مدت به جاي اهداف بلند مدت مورد توجه قرار مي گيرد.
2-14-3-2)پذيرش مديريتي: بررسي ها نشان مي دهد كه پذيرش بودجه ريـزي عملياتي از جانب مديران به خصوص در ارتباط با استفاده از اطلاعات عملكـرد در تـصميم گيـري مـديريتي و ايجاد طرح هاي انگيزشي، اساسي است. يك چالش اساسي در بودجه ريزي عملياتي متقاعد كردن مديران برنامه در مورد ارزش طرح هاي استراتژيك و سنجش عملكرد مي باشد. به طوركلي استفاده كم از اطلاعات عملكرد تا اندازه اي توجيه كننده اين حقيقت است كه برخي سازمان ها فكر مي كنند كه اين طرح، اجرايي نخواهد شد.
2-14-3-3)پذيرش انگيزشي: فرآيند بودجه ريزي سرشار از مشوق ها مي باشد، سياستمداران و مديران مشابه يكديگر، انگيزه هايي براي استفاده از انواع خاصي از اطلاعات و رفتارهاي معين دارند. اگر اين انگيز ه ها ناسازگار با بودجه ريزي عملياتي باشند اجراي آن با مشكل روبرو خواهد شد. صاحب نظران در زمينه بودجه ريزي عملياتي اغلب معتقد بـه و خواهان استراتژي انگيزشي براي استفاده از اطلاعات مبتني بر عملكرد مي باشند و معتقدند انگيزه ها و مشوق ها بايد جزئي از بودجه ريزي عملياتي باشند، به نحو ي که پاداش ها و تنبيهاتي بـراي عملکرد مناسب و نامناسب در اجراي برنامه هاي مصوب و براي موفقيت يا عدم موفقيت در اجراي بودجه عملياتي در نظر گرفته شود . همچنين اين اعتقاد وجـود دارد کـه نظام هاي بودجه ريزي ورودي و فرآيند محور مشوق هايي ايجاد مي کند که اغلب در مقابل رويکرد نتيجه محور قرار دارد. (ابراهيمي، اسعدي، 1387: 15)
شايد از آن چه در بالا ذکر گرديد به عنوان مقدمات اجراي بودجه ريزي عملياتي ياد کرد، اما در مراحل بعدي يعني استقرار و اجراي اين مدل، مؤلفه هاي اساسي و زيربنايي ديگري نيز نياز است که در ادامه به ذکر آن ها مي پردازيم:
2-14-4) برنامه ريزي استراتژيک
برنامه ريزي عبارت است از فرآيندي داراي مراحل مشخص و به هم پيوسته براي توليد يک خروجي منسجم در قالب سيستمي هماهنگ از تصميمات.
برنامه ريزي فکر کردن راجع به آينده يا کنترل آن نيست بلکه فرآيندي است که مي‌تواند در انجام اين امور مورد استفاده قرار گيرد. برنامه ريزي، تصميم‌گيري در شکل معمول آن نيست، بلکه از طريق فرآيند برنامه ريزي، مجموعه‌اي از تصميمات هماهنگ اتخاذ مي‌شود. برنامه ريزي مي‌تواند براي زمان حال يا آينده انجام شود.
بر طبق اين تعريف، تصميم‌گيري‌هاي مقطعي و ناپيوسته و اتخاذ سياست ها براي پيشبرد سازمان در زمان حال يا آي
نده برنامه ريزي نيستند. برنامه ريزي متکي بر انتخاب و مرتبط ساختن حقايق است. حقايق مفاهيم واقعي، قابل آزمون و اندازه‌گيري هستند. ديدگاه ها، عقايد، احساسات و ارزش ها به عنوان حقايقي تلقي مي‌شوند که فرآيند برنامه ريزي بر اساس آن ها سازمان داده مي‌شود. همانطور که اشاره شد برنامه ريزي صرفاً يک فرآيند تصميم‌گيري نيست، بلکه فرآيندي شامل روشن ساختن و تعريف حقايق و تشخيص تفاوت بين آن هاست يا به عبارتي گونه‌اي فرآيند ارزيابي است که در پايان آن، در انتخاب حقايق ارزيابي شده تصميم‌گيري مي‌شود.
برنامه بياني روشن، مستند و مشروح از مقاصد و تصميمات است. برنامه خروجي فرآيند برنامه ريزي است اما برنامه ريزي يک فرآيند پيوسته است که بيش از اتخاذ هر تصميمي آغاز شده و پس از اجراي آن تصميم ادامه مي‌يابد. برنامه‌ها تهيه شده و اجرا مي‌گردند.(اميدوار، 1386: 6)
ويژگي‌هاي برنامه ريزي
برنامه ريزي يک فرآيند ذهني آگاهانه با خصوصيات زير است:
1) تشخيص يک نياز يا انعکاس يک انگيزه
2) جمع‌آوري اطلاعات
3) مرتبط ساختن اطلاعات و عقايد
4) تعريف اهداف
5) تأمين مقدمات
6) پيش‌بيني شرايط آينده
7) ساخت زنجيره‌هاي متفاوتي از اقدامات مبتني بر تصميمات متوالي
8) رتبه‌بندي و انتخاب گزينه‌ها
9) تعريف سياست ها
10) تعريف معيارهاي ابزار ارزيابي برنامه(اميدوار،1386: 5)
هدف از برنامه ريزي مي تواند موارد ذيل باشد:
– افزايش احتمال رسيدن به هدف، از طريق تنظيم فعاليت ها
– افزايش منفعت اقتصادي از طريق مقرون به صرفه ساختن عمليات
– متمرکز شدن بر طريق دستيابي به مقاصد و اهداف و احتراز از انحراف از مسير
– مهيا ساختن ابزاري بر کنترل
ديدگاه هاي متداول در برنامه ريزي:
1- برنامه ريزي از داخل به خارج و برنامه ريزي از خارج به داخل
در برنامه‌ريزي از داخل به خارج برکارهايي تمرکز مي‌شود که سازمان در حال‌حاضر انجام مي‌دهد و تلاش مي‌شود تا آن ها به بهترين صورت انجام پذيرد. برنامه‌ريزي به اين شيوه تغييرات عمده‌اي را در سازمان ايجاد نمي‌کند، ولي‌ مي‌تواند براي استفاده بهينه از منابع مفيد و موثر باشد. برنامه‌ريزي از داخل به خارج براي بهتر انجام شدن کارهاي جاري صورت مي‌پذيرد و هدف آن يافتن بهترين شيوه انجان کار است.
در برنامه‌ريزي از خارج به داخل ابتدا محيط خارجي بررسي و تحليل مي‌شود و براي استفاده از فرصت ها و به حداقل رساندن مسائل ناشي از آن برنامه‌ريزي مي‌گردد. برنامه‌ريزي ازخارج به داخل هنگامي مفيد است که سازمان بخواهد کاري منحصر به فرد انجام دهد و هدف اين برنامه‌ريزي يافتن فرصت هاي محيطي و استفاده بهينه ازآن هاست.
2- برنامه‌ريزي از بالا به پايين و برنامه‌ريزي از پايين به بالا
در برنامه‌ريزي از بالا به پايين ابتدا مدير مالي هدف‌هاي کلان را تعيين مي‌کند و اين امکان را براي مديران سطوح ديگر فراهم مي‌آورد تا در چهارچوب هدف هاي کلان برنامه خود را تدوين کنند.
در برنامه‌ريزي از پايين به بالا با تدوين برنامه‌هايي شروع مي‌شود که در سطوح عملياتي شکل مي‌گيرند؛ بدون آنکه به محدوديت‌هاي کلي سازمان توجه شود آنگاه اين برنامه‌ها از طريق سلسله مراتب به بالاترين سطح مديريت ارائه مي‌گردد.
3- برنامه ريزي بر مبناي هدف
در اين نوع از برنامه‌ريزي مهمترين مسائل سازمان تعريف مي‌شود و سپس با مشارکت کارکنان براي هر واحد و قسمت از يک واحد و نهايتاً براي هر فرد شاغل هدفگذاري منظمي انجام مي‌گيرد. برنامه‌ريزي بر مبناي هدف براي ترکيب اهداف فردي و سازماني بکار مي‌رود و بر اين عقيده استوار است که مشارکت توأم رئيس و مرئوس در تبديل اهداف کلي به اهداف فردي، تأثير مثبتي بر عملکرد کارکنان دارد و تدوين پذيرش دوطرفه اهداف، تعهد قوي تري را در کارکنان ايجاد مي‌کند؛ تا اين که سرپرست يک جانبه هدفگذاري کرده، آن ها را به زير دستان تحميل کند.
مراحل برنامه‌ريزي بر اساس هدف و نتيجه عبارتند از:
1- تعيين رسالت و ماموريت
2- تعيين نتايج مورد انتظار
3- تعريف شاخصهاي ارزيابي
4- تعريف هدفهاي عملياتي
5- تنظيم برنامه‌هاي عملياتي
6- طراحي سيستم کنترل عمليات
4- برنامه ريزي بر مبناي استثناء
عبارت است از تعيين هدف، تخصيص منابع و تعيين شاخص هاي عملياتي و واگذاري امور به ابتکار عمل مسئولان واحدها. مديريت عالي سازمان، تنها هنگامي که انحرافات عملکرد واحدي از برنامه پيش بيني شده، از حد معيني تجاوز کند در امور آن واحد دخالت خواهد کرد.
5- برنامه ريزي اضطراري
عبارت است از پيش بيني و معين ساختن عکس‌العمل‌ها و پاسخ مناسب به حوادث يا شرايط جديدي که در اوضاع و احوال سارمان ممکن است اتفاق بيفتد.
6- برنامه ريزي اقتضايي
در برنامه‌ريزي اقتضايي “گزينه‌هاي گوناگون قابل اجرا” شناسايي مي‌شوند و در صورتي که اعتبار برنامه اصلي به دليل تغييرات محيطي، بيش از حد کاهش يابد، يکي از آن گزينه‌ها قابل اجرا خواهند بود .
برنامه‌ريزي مبتني بر انديشيدن پيش از عمل است؛ ولي هر چه محيط برنامه‌ريزي نامطمئن‌تر باشد، احتمال نامناسب بودن مفروضات آغازين با پيش‌بيني‌ها و حتي مقاصد اوليه، افزايش مي‌يابد. در چنين محيط‌هايي بطور مستمر مسائل و رخدادهاي غير منتظره رخ مي‌دهند و در نتيجه، تغيير در برنامه‌ريزي را ضروري مي‌سازند. بنابرا
ين بهتر است که همواره در موقع برنامه‌ريزي‌ها، پيش‌بيني شود که اگر کارها آنگونه که انتظار داريم پيش نرفت، چه تغييراتي در برنامه‌ها ايجاد شود يا کدام برنامه‌هاي جايگزين آماده شوند تا مدير با مشکل مواجه نشود.
به عبارت ديگر هنگامي که بحراني در نقاط پيش بيني شده بروز کند که حاکي از بي اعتباري برنامه باشد، با استفاده از برنامه ريزي اقتضايي امکان اقدام سريع فراهم مي‌آيد.(ماهنامه پليس، 1386: 45)
انواع برنامه ريزي
برنامه ها براي مقاصد متنوعي تنظيم مي‌شوند وبه فراخور هر وضعيت به گونه‌اي متناسب با آن شکل مي‌گيرند. لذا دسته بندي ذيل را براي انواع برنامه ريزي عنوان مي‌نماييم:
1- برنامه‌ريزي تخصصي
گاهي با توجه به ماهيت تخصصي برخي از وظايف مديريت براي انجام آن ها برنامه‌ريزي مي‌شود. اين برنامه ريزي ها را برنامه ريزي تخصصي مي‌نامند که بر اساس وظايف مديريت در سازمان عنوان مي‌گردد.
الف- برنامه ريزي و کنترل توليد (مديريت توليد):
عبارتست از تعيين نيازها و تأمين ابزار و تسهيلات و

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید